​Het aantal berichten over de digitale euro is de laatste tijd flink toegenomen. Het lijkt erop dat deze nieuwe vorm van geld er echt gaat komen. Maar wat is het eigenlijk? Wat kunnen we ermee? Waarom zouden we het moeten willen – en waar moeten we op letten?
​
In dit artikel geef ik achtergrond en uitleg over de digitale euro. Niet alles is al duidelijk, maar hopelijk helpt dit om de grote lijnen te begrijpen.

In juni 2024 hield econoom professor Heiner Flassbeck een lezing over de staat van de Europese economie. De opname ervan is terug te zien via zijn website: https://www.relevante-oekonomik.com/, of hier: https://vimeo.com/969690283/929badf6f9?share=copyEuropa wohin? (Copy) rechtstreeks in Vimeo.
​
Op Flassbeck's engelstalige site (https://www.flassbeck-economics.com/who-we-are) staat een korte bio van hem. Te lezen is dat hij op verschillende plekken wetenschappelijk werk heeft gedaan, belangrijke beleidsfuncties heeft uitgeoefend en ook staatssecretaris is geweest onder Oskar Lafontaine, minister van financiën in de regering van Gerhard Schröder).

Flassbeck's verhaal wijkt nogal af van dat van doorsnee economen. Hieronder ligt ik de belangrijkste punten eruit. Ik hanteer daarbij overigens niet de volgorde van Flassbeck's lezing.

Met dit plaatje is duidelijk te zien dat het rentebeleid van de ECB niet gewerkt heeft.

De meeste mensen hebben een achterhaald beeld van waar het geld van de regering van een soevereine staat vandaan komt. Ze denken dat de regering eerst geld moet binnenhalen (in de vorm van belastingen) voordat ze dat kan uitgeven. Nagenoeg iedereen zit in dit denkspoor - politici van links en rechts maar ook de meeste economen. Het is een wijdverbreid misverstand waardoor we de bewegingsruimte van de regering veel te beperkt houden.

Eerst geld verdienen - dan pas uitgeven. De tering naar de nering zetten. Dit geldt alom als waardevolle deugd. In deze lijn denkt men dat ook de regering eerst belasting moet binnenhalen voordat ze het kan uitgeven. Maar iets wat geldt voor de leden van een systeem (de huishoudens en bedrijven in een land) hoeft niet persé te gelden voor de bestuurder van het systeem (de regering van dat land).
​
Om dit toe te lichten stel ik je het (fictieve) gezin van Hendrik en Geertrui voor als analogie voor onze maatschappij. 

Naar aanleiding van: https://fd.nl/economie/1483098/nout-wellink-midden-in-een-storm-in-een-klein-roeibootje-gaan-zitten-is-een-beetje-naief?gift=1dlAb

In het Financiële Dagblad van zaterdag 22 juli 2023 werd Nout Wellink (oud-directeur van De Nederlandse Bank geïnterviewd. Enkele uitspraken van Wellink vielen mij in het bijzonder op:

1. "Het grootste probleem is dat we het budgettaire probleem niet afdoende hebben opgelost. […] Er is geen Europese regering met een Europese minister van financiën. […] We moeten het doen met de regels van het stabiliteits- en groeipact."
2. Over toenemende staatsschulden van landen als België en Frankrijk: "Eigenlijk is het niet de schuld, maar het tekort het probleem. Als het tekort te groot is, blijft de schuld stijgen in verhouding tot de economie. […] En dan schiet de ECB weer te hulp. Kan de ECB daarmee doorgaan? Het antwoord daarop is: nee. Het is niet aan Frankfurt om de problemen glad te strijken  van landen die geen orde op zaken stellen. […] Dat leidt tot monetaire financiering van de overheidsbegroting, in strijd met het Verdrag [van Maastricht]."
3. "Er zullen weer nieuwe crises ontstaan. Op die momenten worden er weer nieuwe dingen verzonnen die de zaak op dat moment gaan redden."

Deze uitspraken zie ik als een uiting van conventioneel denken gebaseerd op het idee dat het innen van belastingen en verkopen van staatsobligaties manieren zijn voor de staat om aan geld te komen, dat nodig is om overheidsbeleid te bekostigen.