Het aantal berichten over de digitale euro is de laatste tijd flink toegenomen. Het lijkt erop dat deze nieuwe vorm van geld er echt gaat komen. Maar wat is het eigenlijk? Wat kunnen we ermee? Waarom zouden we het moeten willen – en waar moeten we op letten?
In dit artikel geef ik achtergrond en uitleg over de digitale euro. Niet alles is al duidelijk, maar hopelijk helpt dit om de grote lijnen te begrijpen.
In dit artikel geef ik achtergrond en uitleg over de digitale euro. Niet alles is al duidelijk, maar hopelijk helpt dit om de grote lijnen te begrijpen.
Ons huidige geld: meer lagen dan je denkt
Geld lijkt simpel: je hebt het, je betaalt ermee. Maar in werkelijkheid bestaat ons geldsysteem uit verschillende lagen.
Laag 1: officieel geld
Munten en bankbiljetten zijn het officiële geld. Munten worden uitgegeven door de staat, biljetten door de Europese Centrale Bank (ECB). Daarnaast is er centralebankgeld: geld dat banken onderling gebruiken om transacties te verrekenen. Dit geld is niet beschikbaar voor burgers of bedrijven, maar vormt samen met contant geld de eerste laag van het geldsysteem.
Laag 2: geld bij commerciële banken
Wat wij op onze bankrekening hebben – waarmee we pinnen, internetbankieren en Tikkies sturen – is geld van een andere orde. Het is geen centralebankgeld, maar een belofte van de bank. Banken zijn instellingen met een vergunning van de staat om financiële diensten te leveren. Ze zijn dus een soort verlengstuk van de overheid, maar ze kunnen ook failliet gaan. Gelukkig is tot €100.000 per persoon per bank gegarandeerd via het depositogarantiestelsel. Maar boven dat bedrag loop je risico.
Laag 3: crypto en stablecoins
Sinds enkele jaren zijn er ook cryptovaluta zoals Bitcoin. Deze worden niet door banken of overheden uitgegeven en ontlenen hun waarde aan wat mensen ervoor willen betalen. Stablecoins zijn een variant met een vaste wisselkoers – al is het de vraag of die stabiliteit blijft bestaan in crisistijd.
De digitale euro: een nieuw soort geld
De digitale euro is een initiatief van de ECB als antwoord op de opkomst van crypto’s en de groeiende invloed van techbedrijven in het betalingsverkeer. Het is bedoeld als een digitale variant van contant geld – dus geld uit laag 1 – en wordt uitgegeven door de Centrale Bank.
Geen bankrekening bij de ECB, maar een chipknip
In plaats van een rekening bij de Centrale Bank, lijkt het erop dat de digitale euro beschikbaar komt via een soort chipknip: een pasje waarop je geld kunt zetten en waarmee je kunt betalen. Ook onderlinge betalingen tussen chipknipgebruikers moeten mogelijk worden. Dit ontwerp is gekozen uit privacy-overwegingen: transacties via de chipknip zijn niet te volgen.
Beperkt bedrag, beperkte impact?
Op de chipknip mag maar een beperkt bedrag staan. Waarom? Waarschijnlijk om de commerciële banken te beschermen tegen concurrentie. Dat roept de vraag op of de digitale euro echt een alternatief biedt voor wie risico’s bij banken wil vermijden. Door deze beperking lijkt dat voordeel grotendeels weg te vallen.
Waarom komt de digitale euro er dan toch?
De belangrijkste reden is geopolitiek en monetair: de EU wil grip houden op het geldsysteem. Crypto’s en techbedrijven opereren grotendeels buiten toezicht van de ECB. Als die te dominant worden, komt de monetaire soevereiniteit in gevaar. Zeker nu in de VS – onder invloed van Trump – de cryptowereld vrij spel krijgt, is het voor Europa belangrijk om een eigen, betrouwbaar alternatief te bieden.
Wat hebben wij eraan als burger?
Of de digitale euro voor burgers echt veel voordelen biedt, is nog de vraag. De chipknip lijkt op eerdere pogingen zoals de Nederlandse chipknip (1996–2015), die nooit echt populair werd. Misschien slaagt deze nieuwe versie wél, vooral als onderlinge betalingen tussen burgers goed werken.
Maar de invloed van de bankensector is groot. De beperking van het bedrag op de chipknip laat zien dat banken een stevige vinger in de pap hebben. Als zij ook de verdere uitrol gaan domineren, zou dat jammer zijn. Juist nu is er behoefte aan een tegenwicht tegen hun toch al grote invloed.
Maar de invloed van de bankensector is groot. De beperking van het bedrag op de chipknip laat zien dat banken een stevige vinger in de pap hebben. Als zij ook de verdere uitrol gaan domineren, zou dat jammer zijn. Juist nu is er behoefte aan een tegenwicht tegen hun toch al grote invloed.
Tot slot
De digitale euro is een interessante ontwikkeling in een geldsysteem dat complexer is dan het op het eerste gezicht lijkt. Het is een poging om grip te houden op ons geld in een wereld waarin technologie en private initiatieven steeds meer terrein winnen. Of het ook echt iets gaat veranderen voor jou en mij? Dat moeten we nog afwachten.
