Ik heb al vaker het spel Monopoly gebruikt om uit te leggen hoe de economie werkt:
Het spel bestaat al sinds het begin van de 20e eeuw. Oorspronkelijk is het bedacht om te laten zien dat een kapitalistisch systeem – zonder de juiste regels of grenzen – vanzelf leidt tot ongelijkheid. Wie eenmaal een voorsprong heeft, wordt steeds rijker. De rest raakt achterop.
In dit artikel gebruik ik het bekende bordspel om uit te leggen hoe staatsobligaties werken. Niet als manier voor de overheid om geld te lenen – dat kunnen ze immers zelf maken – maar als manier voor mensen met vermogen om hun geld te laten groeien.
Spelen met geld
Als kind speelde ik vaak Monopoly met mijn broers en mijn vader. Niet om iets te leren over economie of politiek. Mijn vader wilde ons eigenlijk boekhouden bijbrengen, maar dat kwam er nooit van. Pas later, tijdens mijn studie, ben ik me daarin gaan verdiepen.
Wat me altijd is bijgebleven: er is meestal één speler die al snel veel rijker wordt dan de rest. En dat verschil wordt alleen maar groter. Stel dat jij die speler bent. Je hebt een flinke stapel Monopolygeld voor je liggen. Alles gaat je voor de wind. Maar dan stel je jezelf een vraag:
Kan ik dit geld niet voor me laten werken?
Het ligt daar maar. Kun je er niet iets mee doen om nóg rijker te worden?
Wat me altijd is bijgebleven: er is meestal één speler die al snel veel rijker wordt dan de rest. En dat verschil wordt alleen maar groter. Stel dat jij die speler bent. Je hebt een flinke stapel Monopolygeld voor je liggen. Alles gaat je voor de wind. Maar dan stel je jezelf een vraag:
Kan ik dit geld niet voor me laten werken?
Het ligt daar maar. Kun je er niet iets mee doen om nóg rijker te worden?
Een nieuwe spelregel: de Monopoly-obligatie
Om het spel nog beter te laten lijken op de echte economie, stel ik een nieuwe spelregel voor:
- Maak kaartjes met de titel "Monopoly-obligatie".
- Zet erop: een bedrag (bijvoorbeeld €100.000), een rentepercentage (bijvoorbeeld 5%) en een looptijd (bijvoorbeeld 10 speelrondes).
- Een speler kan zo’n obligatie kopen van de bank.
- Elke keer dat hij of zij langs Start komt, krijgt die speler 5% rente van de bank.
- Na 10 rondes krijgt de speler ook het oorspronkelijke bedrag terug.
Wat leert dit ons?
Met deze extra spelregel boots je iets na wat in de echte economie heel normaal is: geld investeren in staatsobligaties. Je geld levert dan rente op, zonder dat je er iets voor hoeft te doen. En net als in het echte leven geldt: wie al veel geld heeft, kan het makkelijker laten groeien.
Dus de volgende keer dat je iets leest over staatsobligaties (ook wel staatsleningen genoemd), denk dan aan die Monopoly-obligaties.
Ze zijn geen manier voor de overheid om aan geld te komen – dat hoeft de overheid namelijk niet te lenen, want ze kan het zelf maken. Staatsobligaties zijn vooral een manier voor mensen en instellingen met veel geld om dat geld te laten groeien. Ze krijgen er rente over, zonder risico.
Dus de volgende keer dat je iets leest over staatsobligaties (ook wel staatsleningen genoemd), denk dan aan die Monopoly-obligaties.
Ze zijn geen manier voor de overheid om aan geld te komen – dat hoeft de overheid namelijk niet te lenen, want ze kan het zelf maken. Staatsobligaties zijn vooral een manier voor mensen en instellingen met veel geld om dat geld te laten groeien. Ze krijgen er rente over, zonder risico.
