Op 27 juli 2025 hebben de Europese Unie en de Verenigde Staten een nieuwe handelsdeal gesloten. De uitkomst? Voor import van Europese producten moet voortaan 15% invoerbelasting betaald worden. Daarbovenop belooft Europa meer te investeren in Amerika en meer Amerikaanse energie af te nemen. Amerikaanse bedrijven daarentegen kunnen hun producten zonder extra kosten naar Europa blijven sturen.
Veel mensen zijn boos. Waarom heeft Ursula von der Leyen dit zomaar geaccepteerd? Sommigen proberen het nog goed te praten: “Het had erger kunnen zijn.” Maar hoe zit het eigenlijk?
Veel mensen zijn boos. Waarom heeft Ursula von der Leyen dit zomaar geaccepteerd? Sommigen proberen het nog goed te praten: “Het had erger kunnen zijn.” Maar hoe zit het eigenlijk?
Waarom Trump misschien wel gelijk heeft
Econoom Heiner Flassbeck legt uit dat Trump eigenlijk een punt heeft. Zie: https://www.relevante-oekonomik.com/2025/08/06/wie-europa-in-die-knie-ging-balanced-trade-oder-merkantilismus/. Trump wil een evenwichtige handelsbalans (balanced trade): evenveel import als export. Als één land steeds meer verkoopt dan het koopt, leeft het eigenlijk op kosten van het andere land. Europa had al veel eerder moeten zorgen dat het zelf meer consumeert, zodat het minder afhankelijk is van export.
In de VS sparen zowel huishoudens als bedrijven veel geld. Dat geld wordt niet uitgegeven, en dus onttrokken aan de economie. Tegelijkertijd koopt Amerika meer uit het buitenland dan het verkoopt. Daardoor stroomt er geld weg. De Amerikaanse overheid moet dat gat opvullen door meer uit te geven dan ze binnenkrijgt – met andere woorden: via een begrotingstekort.
In de VS sparen zowel huishoudens als bedrijven veel geld. Dat geld wordt niet uitgegeven, en dus onttrokken aan de economie. Tegelijkertijd koopt Amerika meer uit het buitenland dan het verkoopt. Daardoor stroomt er geld weg. De Amerikaanse overheid moet dat gat opvullen door meer uit te geven dan ze binnenkrijgt – met andere woorden: via een begrotingstekort.
Economie als communicerende vaten
Een economie bestaat uit vier sectoren: huishoudens, bedrijven, de overheid en het buitenland. Als één sector geld overhoudt (spaart), moet een andere sector juist geld tekortkomen (lenen of uitgeven). Alles bij elkaar moet het saldo nul zijn. Dus als huishoudens en bedrijven sparen én er is een handelstekort, dan moet de overheid meer uitgeven om de balans te herstellen. Zie ook wat ik eerder hierover schreef: https://www.chielharmsen.nl/home/duits-exportoverschot-zorgt-voor-franse-staatsschulden.
Dit principe geldt ook binnen Europa. Duitsland en Nederland exporteren veel, terwijl andere Europese landen juist meer importeren. Daardoor hebben Duitsland en Nederland lagere begrotingstekorten, terwijl landen als Frankrijk, Italië en Spanje juist een hogere staatsschuld hebben.
Dit principe geldt ook binnen Europa. Duitsland en Nederland exporteren veel, terwijl andere Europese landen juist meer importeren. Daardoor hebben Duitsland en Nederland lagere begrotingstekorten, terwijl landen als Frankrijk, Italië en Spanje juist een hogere staatsschuld hebben.
Lonen en concurrentie
Binnen de eurozone zouden lonen eigenlijk moeten meegroeien met de productiviteit. In Duitsland is dat al jaren niet gebeurd: de lonen werden bewust laag gehouden, terwijl de productiviteit steeg. Daardoor werden Duitse producten relatief goedkoop. Italianen kochten liever Duitse spullen dan producten uit eigen land. Gevolg: Duitsland hoefde minder geld in de economie te pompen, Italië juist meer. Zie: https://www.chielharmsen.nl/home/een-nieuwe-visie-op-de-europese-economie.
Tijd voor ander beleid
Politici moeten beseffen dat “vrije handel” niet betekent dat er structureel scheve verhoudingen mogen bestaan. Niet tussen de EU en de VS, en ook niet binnen Europa. Politici moeten ook inzien dat schulden maken en sparen twee kanten zijn van dezelfde medaille. De vier economische sectoren zijn met elkaar verbonden, en het totaal moet altijd in balans zijn.
Ook internationaal geldt: alle handelsbalansen samen komen uit op nul. Als het ene land een overschot heeft, heeft een ander land een tekort.
Met deze inzichten kunnen we anders gaan nadenken over economisch beleid. Hopelijk verdwijnen dan ook de strenge regels van het Stabiliteits- en Groeipact, die nu nog bepalen hoeveel een land mag lenen.
Ook internationaal geldt: alle handelsbalansen samen komen uit op nul. Als het ene land een overschot heeft, heeft een ander land een tekort.
Met deze inzichten kunnen we anders gaan nadenken over economisch beleid. Hopelijk verdwijnen dan ook de strenge regels van het Stabiliteits- en Groeipact, die nu nog bepalen hoeveel een land mag lenen.
