Aken is onlosmakelijk verbonden met Karel de Grote. Vanuit deze stad bestuurde hij zijn immense rijk, dat na de val van het Romeinse Rijk de eerste grote poging vormde om Europa weer als één geheel te organiseren.
Vele eeuwen en oorlogen later lag die Europese eenheid na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog opnieuw aan gruzelementen.
De behoefte aan vrede en samenwerking was groter dan ooit. In dat licht wordt Karel de Grote vaak gezien als een inspiratiebron voor de moderne Europese integratie.
Vele eeuwen en oorlogen later lag die Europese eenheid na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog opnieuw aan gruzelementen.
De behoefte aan vrede en samenwerking was groter dan ooit. In dat licht wordt Karel de Grote vaak gezien als een inspiratiebron voor de moderne Europese integratie.
De Karel de Grote-prijs
In 1950 stelde de stad Aken de Karel de Grote-prijs in. Die wordt jaarlijks uitgereikt aan personen (of soms instituties) die zich op bijzondere wijze hebben ingezet voor de Europese samenwerking.
Bekende ontvangers zijn onder meer:
Bekende ontvangers zijn onder meer:
- Jean Monnet, de geestelijk vader van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (de voorloper van de EU);
- George C. Marshall, initiatiefnemer van het Marshallplan — dat niet alleen tot wederopbouw leidde, maar ook Europese samenwerking stimuleerde;
- De euro zelf, vertegenwoordigd door Wim Duisenberg, de eerste president van de Europese Centrale Bank (ECB).
2026: Mario Draghi
In 2026 gaat de prijs naar Mario Draghi. Een belangrijke reden daarvoor is zijn optreden tijdens de grote financiële crisis binnen de eurozone in 2012. Draghi was destijds president van de ECB en sprak de inmiddels beroemde woorden: “Whatever it takes.” Daarmee gaf hij te kennen dat de ECB alles zou doen om de euro te redden.
Een systeem onder druk
De crisis liet zien dat het economische bouwwerk van de EU kwetsbaarder was dan gedacht. De samenleving was in de decennia ervoor sterk “gefinancialiseerd”: financiële markten en banken waren complexer en groter geworden, en daardoor instabiel. Toen in 2008 de wereldwijde crisis uitbrak, schoot Europa tekort. Eigen regels rondom de euro beperkten de mogelijkheden om snel in te grijpen. Wat begon als een bankencrisis mondde uit in een existentiële eurocrisis. Het voortbestaan van de munt stond op het spel.
Onder leiding van Draghi besloot de ECB daarom om buiten de traditionele kaders te treden. De bank ging grootschalig staatsobligaties opkopen om de rentes te drukken en de markten te stabiliseren. Later volgden nog meer ongebruikelijke maatregelen om de Europese economie te ondersteunen.
Onder leiding van Draghi besloot de ECB daarom om buiten de traditionele kaders te treden. De bank ging grootschalig staatsobligaties opkopen om de rentes te drukken en de markten te stabiliseren. Later volgden nog meer ongebruikelijke maatregelen om de Europese economie te ondersteunen.
Draghi's dankwoord
Een interessant moment in Draghis dankwoord was zijn opmerking: “We have to overcome our self‑inflicted weaknesses.” Die formulering zegt veel. Draghi benoemt niet expliciet waar de grote mankementen van het eurostelsel precies zitten, maar het is duidelijk dat hij ze ziet. Zijn woorden suggereren dat de zwaktes van Europa niet van buiten komen, maar het gevolg zijn van keuzes die Europa zelf heeft gemaakt: een munt zonder volledig economisch en politiek fundament, regels die vooral bedoeld waren om politieke compromissen te bezegelen, en een gebrek aan gezamenlijke instrumenten om echte klappen op te vangen. Draghi wijst er niet rechtstreeks op — misschien bewust, om het politiek draaglijk te houden — maar zijn boodschap is helder voor wie luisteren wil: In 2012 redde Europa de euro dankzij uitzonderlijke improvisatie, niet dankzij de stevigheid van het systeem zelf. Het is hoog tijd om nu wel een goed fundament te bouwen.
Een ongemakkelijke conclusie
De gebeurtenissen sinds 2008 maken één ding duidelijk: het officiële regelboek rondom de euro is niet sterk genoeg om grote economische schokken op te vangen. Toch blijft de EU grotendeels doormodderen. Er is weinig politieke bereidheid om de fundamenten van het eurogebouw eens grondig te evalueren — laat staan om te verbouwen.
