Met enige regelmaat klinkt de oproep aan Nederlanders met spaargeld: steek het in startups, in innovatie, in de economie van morgen. Die ondertoon zat ook duidelijk in een artikel in het AD van 22 december 2025 (https://www.ad.nl/economie/geld-nodig-voor-economie-en-daar-moet-ons-spaargeld-bij-helpen-beleggen-is-fiscaal-niet-aantrekkelijk~ad995218/). De boodschap: spaarders moeten meer risico nemen, want anders komt de innovatie niet van de grond.
Maar die redenering wringt. Het suggereert dat Nederlandse spaarders te voorzichtig zijn -- terwijl het echte probleem ergens anders zit.
In deze post leg ik uit waarom de focus op spaarders misplaatst is, en waarom het vooral de overheid en de banken zijn die hun rol moeten pakken.
Maar die redenering wringt. Het suggereert dat Nederlandse spaarders te voorzichtig zijn -- terwijl het echte probleem ergens anders zit.
In deze post leg ik uit waarom de focus op spaarders misplaatst is, en waarom het vooral de overheid en de banken zijn die hun rol moeten pakken.
Bedrijven hebben kapitaal nodig — maar dat kan op veel manieren
Wie wil innoveren, heeft geld nodig. Dat kapitaal kan op verschillende manieren bij elkaar komen:
De vaak herhaalde diagnose luidt: er is te weinig geld voor innovatieve bedrijven. Maar dat roept een logische vraag op:
Hoe kan dat, als banken in principe geld kunnen creëren door leningen te verstrekken?
- Een lening bij een bank
- Een lening buiten de bank om
- Het uitgeven van obligaties
-
Het uitgeven van aandelen,
- via de beurs
- via private equity
De vaak herhaalde diagnose luidt: er is te weinig geld voor innovatieve bedrijven. Maar dat roept een logische vraag op:
Hoe kan dat, als banken in principe geld kunnen creëren door leningen te verstrekken?
Het echte probleem: banken zijn risico’s gaan mijden
Sinds de financiële crisis van 2008/2009 zijn banken voorzichtiger geworden. De regels zijn aangescherpt, de risico-aversie is toegenomen.
Wat zie je vervolgens gebeuren?
Blijkbaar vinden banken de verhouding tussen risico en rendement bij innovatieve projecten simpelweg niet aantrekkelijk genoeg.
Maar is het dan logisch om de risico’s maar bij de spaarders te leggen? Lijkt me niet. De risico’s veranderen daar immers niet door.
Wat zie je vervolgens gebeuren?
- Banken steken minder geld in productieve investeringen, zoals nieuwe bedrijven of technologie.
- In plaats daarvan financieren ze liever de aanschaf van financiële producten -- transacties die winstgevend zijn, maar niets bijdragen aan innovatie of productiviteit.
Blijkbaar vinden banken de verhouding tussen risico en rendement bij innovatieve projecten simpelweg niet aantrekkelijk genoeg.
Maar is het dan logisch om de risico’s maar bij de spaarders te leggen? Lijkt me niet. De risico’s veranderen daar immers niet door.
Hoe de overheid wél kan helpen
Innovaties brengen nu eenmaal meer onzekerheid met zich mee. Of iets een succes wordt, weet je pas achteraf. Dat is precies waar de overheid een rol kan spelen.
Met bijvoorbeeld:
Kortom: je kunt risico’s verminderen. Maar dat lukt niet door simpelweg naar spaarders te wijzen.
Met bijvoorbeeld:
- garantieregelingen
- risicodeling
- cofinanciering
Kortom: je kunt risico’s verminderen. Maar dat lukt niet door simpelweg naar spaarders te wijzen.
Bovendien: bedrijven zelf sparen óók massaal
Innovatie is niet afhankelijk van een paar miljoen spaarders. Bedrijven zitten zelf op enorme spaartegoeden.
Historisch gezien is er iets opvallends gebeurd:
Historisch gezien is er iets opvallends gebeurd:
- In de decennia na de Tweede Wereldoorlog hadden bedrijven een negatieve spaarsaldo: ze leenden om te investeren.
- Vanaf de jaren 80 draaide dat om: bedrijven zijn als geheel positief gaan sparen -- en dat doen ze al tientallen jaren.
De conclusie: laat spaarders met rust
Er is geen reden om morele druk uit te oefenen op individuele spaarders.
Innovaties kunnen prima gefinancierd worden met bankleningen en met de middelen die bedrijven zelf al hebben.
En ook de integratie van Europese kapitaalmarkten is geen harde voorwaarde voor de financiering van de innovaties die mensen als Mario Draghi en Peter Wennink terecht belangrijk vinden.
Het echte werk ligt bij banken en overheid -- niet bij de spaarder.
Innovaties kunnen prima gefinancierd worden met bankleningen en met de middelen die bedrijven zelf al hebben.
En ook de integratie van Europese kapitaalmarkten is geen harde voorwaarde voor de financiering van de innovaties die mensen als Mario Draghi en Peter Wennink terecht belangrijk vinden.
Het echte werk ligt bij banken en overheid -- niet bij de spaarder.
