Op deze site heb ik het vaker gehad over sectoral balances. Dat is een manier om naar de economie te kijken op macroniveau: hoe dragen bedrijven, huishoudens, de overheid en het buitenland samen bij aan de economische bedrijvigheid in een land?
We kijken dus niet naar één bedrijf of één consument, maar naar het grote geheel.
Bedrijven maken producten en verkopen die aan consumenten. Om die producten te maken hebben ze werknemers nodig. Die werknemers krijgen loon, en met dat loon kopen ze weer producten. Zo komt het geld dat bedrijven uitbetalen via de verkoop deels terug.
Maar… niet al het verdiende geld wordt uitgegeven. Een deel wordt gespaard. Dat geld verdwijnt tijdelijk uit de kringloop van productie en consumptie. Het gevolg? Bedrijven ontvangen minder geld dan ze aan lonen hebben betaald. Er ontstaat een gat.
In een gesloten economie (zonder buitenland) moet de overheid dat gat vullen. Doet ze dat niet, dan krimpt de economie. Het begrotingstekort van de overheid moet dus ongeveer gelijk zijn aan het bedrag dat burgers en bedrijven samen sparen.
We kijken dus niet naar één bedrijf of één consument, maar naar het grote geheel.
Bedrijven maken producten en verkopen die aan consumenten. Om die producten te maken hebben ze werknemers nodig. Die werknemers krijgen loon, en met dat loon kopen ze weer producten. Zo komt het geld dat bedrijven uitbetalen via de verkoop deels terug.
Maar… niet al het verdiende geld wordt uitgegeven. Een deel wordt gespaard. Dat geld verdwijnt tijdelijk uit de kringloop van productie en consumptie. Het gevolg? Bedrijven ontvangen minder geld dan ze aan lonen hebben betaald. Er ontstaat een gat.
In een gesloten economie (zonder buitenland) moet de overheid dat gat vullen. Doet ze dat niet, dan krimpt de economie. Het begrotingstekort van de overheid moet dus ongeveer gelijk zijn aan het bedrag dat burgers en bedrijven samen sparen.
Hoe zit het wereldwijd?
De wereldeconomie is per definitie gesloten: er is geen “buitenland” voor de wereld. Maar voor afzonderlijke landen speelt handel wel een rol. Het tekort dat de overheid moet opvangen hangt ook af van het verschil tussen import en export.
• Exporteert een land meer dan het importeert? Dan hoeft de overheid minder bij te passen.
• Importeert het meer dan het exporteert? Dan moet de overheid méér doen.
Daarom is het logisch dat Frankrijk een veel groter begrotingstekort heeft dan Duitsland of Nederland.
• Exporteert een land meer dan het importeert? Dan hoeft de overheid minder bij te passen.
• Importeert het meer dan het exporteert? Dan moet de overheid méér doen.
Daarom is het logisch dat Frankrijk een veel groter begrotingstekort heeft dan Duitsland of Nederland.
Handelsverhoudingen en muntproblemen
Op wereldschaal is export altijd gelijk aan import. Maar tussen landen kunnen de handelsverhoudingen flink scheef lopen. Hebben landen een eigen munt en flexibele wisselkoersen, dan worden die scheefstanden soms hersteld door herwaarderingen. Binnen de eurozone kan dat niet. En door de steeds grotere economische vervlechting wordt het oplossen van die onevenwichtigheden steeds lastiger.
Conslusies en aanbevelingen
- Sparen betekent overheidstekort. Als burgers sparen, moet de overheid een begrotingstekort accepteren. En ja: elk tekort verhoogt de staatsschuld.
- Scheve handelsverhoudingen binnen de eurozone – vooral tussen Noord en Zuid – zorgen voor spanningen.
- Pas begrotingsregels aan. Houd bij het maximale tekort rekening met handelsverhoudingen tussen EU-landen.
- Creëer een gelijk speelveld. Trek ook de loonontwikkeling binnen de EU meer gelijk.
- Laat de euro-eis los bij uitbreiding. Nieuwe EU-landen hoeven niet per se op termijn de euro in te voeren.
Ter afsluiting: de staat is geen bedrijf of huishouden
We horen vaak dat de overheid “zuinig” moet zijn, alsof ze een bedrijf of een gezin is. Maar dat beeld klopt niet. Een staat werkt anders.
Bedrijven en huishoudens kunnen sparen omdat de overheid een tekort accepteert. Als de overheid zich zou gedragen als een huishouden en altijd een sluitende begroting nastreeft, verdwijnt er geld uit de economie zodra mensen sparen. Het gevolg? Minder bestedingen, minder productie, en uiteindelijk een recessie.
Het begrotingstekort van de overheid is dus geen teken van wanbeleid, maar een mechanisme om de economie in balans te houden. Het stelt bedrijven en burgers in staat om vermogen op te bouwen zonder dat het systeem vastloopt.
Kortom: een tekort van de staat is niet het probleem – het is vaak juist de oplossing.
Bedrijven en huishoudens kunnen sparen omdat de overheid een tekort accepteert. Als de overheid zich zou gedragen als een huishouden en altijd een sluitende begroting nastreeft, verdwijnt er geld uit de economie zodra mensen sparen. Het gevolg? Minder bestedingen, minder productie, en uiteindelijk een recessie.
Het begrotingstekort van de overheid is dus geen teken van wanbeleid, maar een mechanisme om de economie in balans te houden. Het stelt bedrijven en burgers in staat om vermogen op te bouwen zonder dat het systeem vastloopt.
Kortom: een tekort van de staat is niet het probleem – het is vaak juist de oplossing.
