Boekbespreking
Dit compacte boekje (ongeveer 100 pagina’s) uit 2019 legt op een heldere manier uit hoe een economie werkt. De auteur doet dit aan de hand van een interessant gedachtenexperiment: stel je voor dat 1000 schipbreukelingen stranden op een onbewoond eiland en samen een goed functionerende economie opbouwen.
|
|
Twee systemen: privé en publiek
Ballinger onderscheidt twee economische systemen die samen een evenwicht vormen:
- Systeem 1 – het horizontale systeem
Dit gaat over alle transacties tussen de eilandbewoners onderling. Denk aan het ruilen van vis of het investeren in gereedschap, zoals een visnet om meer vis te vangen. Dit noemen wij de private sector. - Systeem 2 – het verticale systeem
Dit betreft alles wat de gemeenschap als geheel doet. Bijvoorbeeld het aanleggen van een weg of het bouwen en onderhouden van een school. Deze activiteiten komen iedereen ten goede en versterken ook de private sector. Dit noemen wij de publieke sector.
Hoe werken deze systemen samen?
De auteur legt uit hoe je de samenwerking tussen beide sectoren kunt optimaliseren. Belangrijk is dat er geen verspilling van middelen plaatsvindt. Werkloosheid ziet hij als verspilling: mensen die niets doen terwijl er werk is.
Zijn oplossing? Automatische stabilisatoren: als er in de private sector geen werk is, kunnen mensen tijdelijk aan de slag in de publieke sector. Zo blijft iedereen bijdragen aan de economie.
Zijn oplossing? Automatische stabilisatoren: als er in de private sector geen werk is, kunnen mensen tijdelijk aan de slag in de publieke sector. Zo blijft iedereen bijdragen aan de economie.
Vergelijking met de echte wereld
Ballinger vergelijkt het eilandexperiment met onze werkelijkheid:
- Beide systemen bestaan ook in het echt: de private en publieke sector.
- De echte wereld is veel complexer – vaak onnodig complex.
- Een te grote financiële sector
In zijn woorden:
“In the real world we allow the finance sector to be much larger than is efficient, with everything beyond its maximum size reducing rather than raising wellbeing.”
Hij bedoelt dat veel financiële innovaties vooral een kleine groep bevoordelen en het systeem ondoorzichtig maken. Banken zouden zich moeten beperken tot het financieren van productieve activiteiten en het betalingsverkeer. - Onbegrip over het publieke systeem
Op het eiland snapt iedereen hoe het publieke systeem werkt. In de echte wereld niet. Ons systeem is in duizenden jaren organisch gegroeid, zonder plan. Daardoor is het ingewikkeld en geeft het ruimte voor misverstanden.
De grootste misvatting: staatsschuld
Veel mensen denken dat staatsobligaties een probleem zijn omdat ze een schuld voorstellen. Ballinger legt uit dat dit niet klopt. Het geldsysteem van de overheid is in feite een boekhouding om publieke projecten te organiseren. Het gaat niet om geldtekort, maar om de beschikbaarheid van middelen en tijd. Geld is slechts een instrument om die middelen uit de private sector vrij te maken voor het algemeen nut.
Waarom dit boek belangrijk is
Ons huidige economische systeem is het resultaat van eeuwenlange groei en aanpassingen, vanaf de eerste steden in het Midden-Oosten tot nu. Het is nooit ontworpen, maar gegroeid – en daardoor zitten er nog steeds verouderde elementen in. Denk aan staatsobligaties, die ooit dienden om oorlogen te financieren, maar nu een heel andere rol hebben.
Voor een goed gebruik van onze beperkte middelen en een gezonde democratische besluitvorming is het cruciaal dat we blijven uitleggen wat economie in de kern is. Dit boekje doet dat op een uitstekende manier.
Voor een goed gebruik van onze beperkte middelen en een gezonde democratische besluitvorming is het cruciaal dat we blijven uitleggen wat economie in de kern is. Dit boekje doet dat op een uitstekende manier.
